Chryzantemę z doniczki można wsadzić do ziemi praktycznie w każdej chwili, bo korzenie same się nie sprzeciwią. Kłopot pojawia się dopiero zimą. Większość roślin ze sklepu czy kwiaciarni to odmiany szklarniowe, hodowane na efektowne kwitnienie w doniczce, nie na przetrwanie mrozu w polskim ogrodzie. Dalej opisano, jak odróżnić chryzantemy do gruntu od tych na jeden sezon i w jakim terminie je sadzić. Jest też o tym, co zrobić z egzemplarzem kupionym w październiku. Na końcu znajdują się zasady zimowania i pielęgnacji w drugim roku.

Dlaczego chryzantema z doniczki często nie przeżywa w ogrodzie

Chryzantemy doniczkowe (Chrysanthemum × grandiflorum) kwitną w sklepach przez cały rok. Producent steruje tym światłem: roślina dostaje zaciemnianie włókniną, a kopulasty, zwarty pokrój zapewniają retardanty wzrostu, na przykład chlormekwat i paklobutrazol. Korzenie są płytkie, zbite w torfowym podłożu w doniczce o średnicy 12–19 cm. Taka bryła w zwykłej, cięższej ziemi ogrodowej często gnije albo wysycha.

Odmiany szklarniowe wymarzają w pierwszą zimę, jeśli korzenie nie zdążą wyjść poza torf. Dotyczy to zwłaszcza roślin posadzonych w październiku lub listopadzie, kiedy gleba stygnie szybciej, niż korzenie rosną.

Chryzantemy to rośliny krótkiego dnia. Pąki kwiatowe zawiązują, gdy dzień jest krótszy niż około 14 godzin, czyli w Polsce od połowy sierpnia. Latarnia uliczna albo lampa ogrodowa świecąca nocą na krzew potrafi opóźnić kwitnienie nawet o kilka tygodni.

Jak rozpoznać chryzantemy ogrodowe, które nadają się do gruntu

Na etykiecie szukaj nazwy odmiany i słów „ogrodowa”, „mrozoodporna” albo „hardy”. Sam napis „chryzantema” nic nie mówi. Pomagają też cechy samej rośliny:

  • kwiaty drobne, 3–7 cm, w dużej liczbie (odmiany doniczkowe mają często 10–15 cm i idealnie równą kopułę),
  • pędy luźniejsze, o naturalnym pokroju, bez efektu „poduszki”,
  • przy nasadzie widać zielone rozety albo odrosty (to zawiązki nowych pędów na przyszły rok),
  • sprzedaż w centrum ogrodniczym od końca lata, nie w markecie przy kasie.
Typ / odmiana Strefa mrozoodporności Kwitnienie Szansa przezimowania
Doniczkowa bez nazwy odmiany 7–8, tylko z osłoną wrzesień–listopad (lub „na zamówienie”) niska
’Clara Curtis’ 4–5 lipiec–październik wysoka
’Mei-Kyo’ 5 wrzesień–październik wysoka
’Duchess of Edinburgh’ 5–6 wrzesień–październik wysoka

Kiedy sadzić chryzantemy w ogrodzie

Najlepszym terminem jest wiosna. Sadzenie po 15 maja, czyli po Zimnej Zośce, daje roślinie około pięciu miesięcy na rozbudowę korzeni przed zimą. Przy wiosennym sadzeniu nawet doniczkowa odmiana ma realną szansę wejść w zimę dobrze ukorzeniona.

Termin Ocena Co zrobić
połowa maja–czerwiec najlepszy sadzić, przyciąć wierzchołki pędów
lipiec–sierpień dobry regularnie podlewać, nie przycinać po początku lipca
wrzesień (do połowy) graniczny tylko odmiany ogrodowe, potem obowiązkowo ściółka
październik–listopad zły zostawić w doniczce, posadzić wiosną

Bezpieczna granica to około 6 tygodni przed pierwszymi silnymi przymrozkami. W większości kraju oznacza to połowę września. Kwitnąca chryzantema z października tego warunku nie spełnia.

Jak posadzić chryzantemy do gruntu

Stanowisko i gleba

Chryzantemy potrzebują minimum 6 godzin słońca dziennie. W cieniu wyciągają się, słabo kwitną i szybciej chorują na mączniaka. Zdecydowanie odpadają miejsca, w których zimą stoi woda. Mokra ziemia zabija chryzantemy szybciej niż mróz.

Gleba ma być przepuszczalna, próchniczna, o pH 6,0–6,8. Na glinie warto dodać piasek i kompost, a na bardzo lekkiej ziemi kompost lub korę kompostowaną. Wiosną dobrze sprawdza się ściółka z kory, 5 cm warstwy chroni korzenie przed przesuszeniem.

Sadzenie krok po kroku

  1. Doniczkę dobrze podlej godzinę przed sadzeniem.
  2. Wykop dołek około dwa razy szerszy niż bryła korzeniowa.
  3. Delikatnie rozluźnij korzenie, szczególnie od spodu. Zbity torf trzeba rozerwać, inaczej korzenie nie wyjdą w glebę.
  4. Posadź na tej samej głębokości, na jakiej roślina rosła w doniczce. Odstęp między krzewami to 40–50 cm.
  5. Podlej obficie, około 3–5 litrów na roślinę, i powtarzaj co kilka dni przez pierwsze 2–3 tygodnie.

Kwiaty i pąki ze świeżo posadzonej wiosną chryzantemy warto obciąć. Roślina zużywa wtedy energię na korzenie, nie na kwitnienie.

Zimowanie chryzantem: w gruncie i w doniczce

Przezimowanie w ogrodzie

Pędów po kwitnieniu nie przycina się do ziemi jesienią. Zostaw 10–15 cm łodyg, bo chronią punkt wzrostu i zatrzymują śnieg. Przed pierwszymi przymrozkami nasyp wokół rośliny 10–15 cm ściółki z kory, liści albo słomy, a na północnym wschodzie dodatkowo osłoń agrowłókniną.

Różnice regionalne są duże. W okolicach Suwałk zimą regularnie spada poniżej -20 °C, a w Szczecinie czy Wrocławiu rzadko schodzi poniżej -15 °C. Odmiana strefy 5 poradzi sobie w obu miejscach, odmiana doniczkowa raczej tylko na zachodzie.

Przechowywanie w doniczce

Egzemplarz kupiony późną jesienią najłatwiej uratować, nie sadząc go wcale. Po przekwitnięciu przytnij pędy do około 10–15 cm i postaw doniczkę w jasnym, chłodnym miejscu, w którym jest 2–8 °C: w garażu, na zimnej klatce schodowej albo w nieogrzewanej oranżerii. Podlewaj sporadycznie, tylko żeby bryła nie wyschła całkiem. W ciepłym salonie roślina wypuszcza blade, wiotkie pędy i do wiosny jest wyczerpana.

Ukorzeniona chryzantema doniczkowa w osłoniętym miejscu przy murze, z grubą ściółką, bywa w stanie przetrwać zimę. To loteria, nie reguła, i lepiej mieć plan awaryjny w postaci sztobli.

Przycinanie i nawożenie po posadzeniu

Wiosną, gdy odrosty mają kilka centymetrów, przytnij stare pędy do 5–10 cm nad ziemią. Potem przez sezon przycinaj wierzchołki młodych pędów (pinczowanie), gdy osiągną około 15–20 cm, i powtarzaj to najwyżej do początku lipca. Dzięki temu krzew jest gęsty, a kwiaty pojawiają się w naturalnym terminie, we wrześniu i październiku. Późniejsze przycinanie przesuwa kwitnienie na czas przymrozków.

Nawozić warto co 2–3 tygodnie wieloskładnikowym nawozem o niewielkiej przewadze potasu, ale tylko do końca lipca. Azot dawany później pobudza miękki wzrost, który nie zdąży zdrewnieć przed zimą. Co 2–3 lata karpę dzieli się wiosną na kilka części, bo zagęszczone krzewy kwitną słabiej.

Najczęstsze pytania

Czy chryzantemy z cmentarza można posadzić w ogrodzie?

Można, jeśli to kwitnąca roślina doniczkowa po Wszystkich Świętych, ale szanse są niskie. Lepiej zostawić ją w doniczce w chłodnym pomieszczeniu do wiosny albo posadzić, gruba ściółka i osłonięte miejsce są wtedy niezbędne.

Czy chryzantemy doniczkowe kwitną drugi rok po posadzeniu w gruncie?

Jeśli przezimują, tak, ale w naturalnym terminie, czyli jesienią, a nie w momencie, w którym kupiono je w sklepie. Pokrój będzie też luźniejszy, bo hamujące wzrost retardanty przestają działać po kilku tygodniach.

Kiedy przesadzić chryzantemy z doniczki do ogrodu?

Najlepiej od połowy maja do czerwca. Jesienne sadzenie ma sens tylko do połowy września i tylko dla odmian ogrodowych.

Czy chryzantemy trzeba przycinać po posadzeniu?

Tak. Wiosną skróć pędy do 5–10 cm nad ziemią, a młode wierzchołki przycinaj do początku lipca. Bez tego krzew się wyciąga i kwitnie rzadziej.

Dlaczego chryzantemy zgniły po posadzeniu w gruncie?

Najczęstsza przyczyna to ciężka, zbita gleba i zastoiny wody zimą. Zbity torf wokół korzeni, którego nie rozluźniono przy sadzeniu, pogarsza sprawę, bo woda nie przesiąka ani w bryłę, ani z niej.

Pozostałe teksty w tej kategorii

Warto przeczytać