Dowód osobisty otwiera wiele „drzwi”, ponieważ potwierdza, że dana osoba jest tym, za kogo się podaje. Niestety może się zdarzyć, że ktoś posługuje się nieważnym dowodem osobistym – czasami nawet nie swoim! Jak to możliwe? Jak zweryfikować, czy dowód jest zastrzeżony? Kiedy warto to robić? Wyjaśniamy.
Zastrzeżenie dowodu osobistego – co to takiego??
Czym tak naprawdę jest zastrzeżony dowód osobisty? Zastrzeżenie polega na zgłoszeniu, że dokument nie powinien być już używany. Zastrzeżony dowód jest nieważny i nie można zawierać na jego podstawie żadnych umów. To bardzo przydatne narzędzie, szczególnie w sytuacjach takich jak:
- zgubienie dokumentu,
- kradzież (np. portfela, torebki),
- podejrzenie, że dane z dokumentu mogły zostać skopiowane.
Twój dowód osobisty w niewłaściwych rękach może być zagrożeniem. Zdarza się, że przestępcy zaciągają pożyczki lub podpisują umowy na dane nieświadomej ofiary, która straciła swój dokument lub podała w dobrej wierze jego dane na stronie internetowej lub w wiadomości. Szybkie zastrzeżenie dowodu osobistego znacznie ogranicza jednak ryzyko. Z tego samego powodu warto wiedzieć, jak sprawdzić, czy dowód jest zastrzeżony lub unieważniony.
Kiedy warto sprawdzić ważność dowodu?
Sprawdzenie dowodu osobistego może pomóc ochronić Twoje interesy. Przydaje się np. przy podpisywaniu różnego rodzaju umów. Wystarczy kilka chwil, aby upewnić się, że druga strona posługuje się ważnym dokumentem.
Ale uwaga – wykaz zawieszonych i unieważnionych dowodów osobistych zawiera tylko informacje o dokumentach wydanych w Polsce. Za jego pomocą nie można też zweryfikować, czy dokument jest autentyczny, czy podrobiony. Jeżeli dowód o danej serii i numerze widnieje w bazie – został zawieszony lub unieważniony. Jeżeli w niej nie widnieje, oznacza to tylko brak informacji o aktualnym zawieszeniu lub unieważnieniu.1
Kto może sprawdzić ważność dowodu osobistego?
Ważność dowodu osobistego może sprawdzić każdy, kto ma Profil Zaufany lub e-dowód. Przy logowaniu do usługi e-dowodem potrzebna jest też skrzynka ePUAP. Możesz w ten sposób sprawdzić nie tylko swój, ale dowolny dowód osobisty – wystarczy podać jego serię i numer. Otrzymasz odpowiedź czy dowód znajduje się w wykazie zawieszonych i unieważnionych dowodów osobistych.
Jak „zablokować” dowód osobisty?
Zastrzeżenie dokumentu „blokuje” możliwość posługiwania się nim, a tym samym znacząco zmniejsza ryzyko kradzieży tożsamości.
Dla własnego bezpieczeństwa zdecydowanie warto wiedzieć, jak zablokować dowód osobisty. Przede wszystkim utratę dokumentu należy zgłosić w urzędzie (osobiście, przez Internet lub aplikację mObywatel). Wtedy Twój dokument trafi do wykazu zawieszonych i unieważnionych dowodów osobistych. To jednak nie wystarczy, aby informacja o jego unieważnieniu trafiła do banków oraz innych instytucji i firm.
Dodatkowo dowód należy zastrzec w systemie bankowym. Dzięki temu jest „zablokowany” i nie może być używany np. do zaciągania kredytów, zakładania kont czy zawierania umów. Dostęp do rejestru prowadzonego w ramach systemu Dokumenty Zastrzeżone mają banki oraz wiele firm i instytucji (np. operatorzy telekomunikacyjni, firmy leasingowe, hotele, wypożyczalnie). Zastrzeżenie dowodu osobistego w systemie bankowym jest możliwe:
- za pośrednictwem BIK – jeśli masz konto na stronie bik.pl (trzeba je założyć wcześniej, ponieważ potrzebny jest do tego dowód osobisty), możesz zablokować dowód jednym kliknięciem;
- w banku – udając się do dowolnej placówki, która uczestniczy w programie Dokumenty Zastrzeżone (nie musisz być klientem danego banku);
- przez telefon – usługa dostępna dla klientów niektórych banków.
Dodatkowo warto zadbać o swoje bezpieczeństwo, uruchamiając Alerty BIK. To usługa, dzięki której dowiesz się o każdym wniosku o kredyt lub pożyczkę złożonym na Twoje dane. Dzięki temu możesz reagować natychmiast, jeśli ktoś próbuje się pod Ciebie podszyć.
Jak sprawdzić, czy dowód jest zastrzeżony lub unieważniony?
Sprawdzenie ważności dowodu osobistego jest bardzo proste. Można to zrobić na dwa sposoby.
- Przez Internet – wystarczy znaleźć usługę „Sprawdź dowód osobisty” na stronach rządowych. Po zalogowaniu (np. Profilem Zaufanym, e-dowodem lub przez bankowość elektroniczną) można sprawdzić dowolny dowód;
- Przez aplikację mObywatel – usługa „Sprawdź dowód osobisty” pozwala zweryfikować ważność dowolnego dokumentu po podaniu jego numeru w aplikacji.
Usługa jest bezpłatna, a informacja jest widoczna od razu.
W przypadku zastrzeżenia własnego dowodu osobistego przez BIK można również łatwo sprawdzić jego status. Informacja o tym, czy dowód jest zastrzeżony, widnieje w Twoim profilu.
[1] https://www.gov.pl/web/gov/Sprawdz-czy-dowod-osobisty-jest-uniewazniony-lub-zawieszony
Na zlecenie Biura Informacji Kredytowej
