W szkolnych quizach geograficznych pojawia się proste pytanie, ale potrafi zaskoczyć nawet osoby, które lubią mapy: ile jest państw na literę O? To z pozoru banalne ćwiczenie z pamięci, ale przy okazji świetny pretekst, żeby poznać lepiej jedno z najbardziej niedocenianych państw świata. Poniżej pełna odpowiedź, lista nazw oraz geograficzne ciekawostki, które pomagają raz na zawsze ogarnąć temat państw na O.
Ile jest państw na literę O?
Na początek najważniejsza informacja: na literę O jest tylko jedno oficjalne, powszechnie uznawane państwo – Oman. Żadne inne współczesne, uznane przez ONZ państwo nie zaczyna się na tę literę, ani w języku polskim, ani angielskim.
W różnych listach internetowych pojawiają się czasem dziwne wynalazki, ale po ich sprawdzeniu okazuje się, że to:
- nazwa regionu, a nie państwa,
- nazwa miasta,
- organizacja międzynarodowa,
- historyczne państwo, które już nie istnieje.
Jedynym współcześnie istniejącym państwem na literę O jest Oman – monarchia położona na Półwyspie Arabskim, nad Morzem Arabskim i Zatoką Omańską.
Dobra wiadomość dla osób uczących się państw świata: dział „O” z całego atlasu można zamknąć w jednym haśle. Zła wiadomość: skoro jest tylko jedno państwo, nie ma wymówki, żeby go nie kojarzyć.
Oman – jedyne państwo na O
Skoro w kategorii „państwo na O” jest tylko jeden zawodnik, warto poznać go trochę bliżej. Oman to kraj arabski położony na wschodnim krańcu Półwyspu Arabskiego, graniczący z Arabią Saudyjską, Jemenem i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi. Ma dostęp do strategicznych wód – Zatoki Omańskiej i Morza Arabskiego.
Co ciekawe, Oman jest jednym z niewielu państw regionu, które dość konsekwentnie stawiają na równowagę między konserwatywną tradycją a otwarciem na turystykę i nowoczesną infrastrukturę. To nie jest „drugi Dubaj” – tempo zmian jest wolniejsze, ale bardziej uporządkowane.
Położenie i krajobrazy Omanu
Oman często skojarzeniowo wrzucany jest do jednego worka z „pustynnymi krajami Zatoki”, ale na mapie i w terenie wygląda to znacznie ciekawiej. Kraj rozciąga się wzdłuż wybrzeża, a w głąb lądu wchodzą potężne masywy górskie. Pasmo Al-Hadżar to najwyższe góry Półwyspu Arabskiego, z najwyższym szczytem Jabal asz-Szams (ok. 3000 m n.p.m.). To robi wrażenie jak na kraj, który większości osób kojarzy się tylko z piaskiem.
Wybrzeże Omanu jest długie i mocno urozmaicone. Są tu zarówno skaliste klify, jak i długie, piaszczyste plaże. Z punktu widzenia żeglugi niezwykle ważne jest położenie blisko cieśniny Ormuz, przez którą przepływa spora część światowego transportu ropy naftowej.
W głębi kraju dominuje typowy dla regionu krajobraz pustynny, ale nie jest to monotonna „piaskowa patelnia”. Występują różne typy pustyń – od piaszczystych po żwirowe – a rozproszone osady i oazy korzystają z tradycyjnych systemów irygacyjnych. Te kontrasty – góry, plaże, pustynie i oazy – sprawiają, że jak na jedno państwo, Oman ma zaskakująco zróżnicowany zestaw widoków.
Ciekawostką geograficzną jest też to, że Oman ma eksklawę – region Musandam, oddzielony od reszty kraju terytorium ZEA. Musandam wcina się w Cieśninę Ormuz i jest czasem nazywany „norweskimi fiordami Arabii” ze względu na poszarpaną linię brzegową i wysokie skalne ściany spadające do morza.
Tego typu „porozrywane” granice nie są w regionie rzadkością, ale w przypadku Omanu dodają geograficznej układance dodatkowego smaczku – jedno państwo, a kilka osobnych fragmentów terytorium.
Klimat i przyroda Omanu
Oman leży w strefie klimatu zwrotnikowego suchego, ale lokalne warunki mocno różnią się w zależności od regionu. Wybrzeże bywa wilgotne i parne, środkowa część kraju jest ekstremalnie sucha, a w górach temperatury potrafią być zdecydowanie niższe niż na poziomie morza. Latem upały sięgają tu bez problemu 45°C, a w niektórych częściach kraju jeszcze więcej.
Wyjątkiem na mapie klimatycznej Omanu jest region
W takich warunkach przyroda musiała się dobrze dostosować. Charakterystyczne są suche doliny (wadi), które przez większość roku pozostają wyschniętymi korytami, a zamieniają się w rwące strumienie tylko po opadach. W oazach funkcjonują tradycyjne systemy kanałów nawadniających, tzw. afladż, uznane na liście UNESCO za wyjątkowe dziedzictwo kulturowe powiązane z gospodarką wodą na terenach pustynnych.
Jeśli chodzi o faunę, Oman leży na trasach migracyjnych ptaków między Azją, Afryką i Europą, więc jest ciekawym punktem obserwacyjnym. Na wybrzeżu pojawiają się także żółwie morskie, które składają jaja na tamtejszych plażach – to jedna z bardziej charakterystycznych scen przyrodniczych kojarzonych z krajem.
Miasta i regiony Omanu warte zapamiętania
Geografia polityczna Omanu to nie tylko sucha mapa granic, ale też konkretne miejsca, które często przewijają się w wiadomościach czy rozmowach. Dla czystej orientacji warto kojarzyć kilka nazw:
- Maskat – stolica kraju, port nad Zatoką Omańską, administracyjne i gospodarcze centrum państwa,
- Salala (Salalah) – główne miasto południowego regionu Dhofar, znane z monsunowej zieleni i upraw kadzidłowca,
- Nizwa – historyczne miasto w głębi kraju, dawna stolica, otoczone górami Al-Hadżar,
- Musandam – wspomniana wcześniej eksklawa nad Cieśniną Ormuz, strategicznie położony region o wyjątkowej linii brzegowej.
Z praktycznego punktu widzenia znajomość tych kilku nazw wystarcza, żeby mieć ogólne pojęcie, jak „rozmieszczony” jest Oman: administracyjne centrum na północy, „zielone” południe z monsunem i odcięty od reszty fragment przy cieśninie.
Pomyłki: Oceania, Osetia, Orlean… co nie jest państwem na O
Skoro na „O” jest tylko Oman, skąd tyle wątpliwości? Problemem są podobnie brzmiące nazwy, które wcale nie oznaczają państw. Warto je uporządkować, żeby nie wpaść w typowe pułapki w quizach czy rozmowach o geografii.
Nazwy, które brzmią jak państwa
Najczęściej mylące hasło to Oceania. Brzmi egzotycznie, pojawia się w atlasach i podręcznikach, ale Oceania to region geograficzny, a nie jedno państwo. W jego skład wchodzi wiele krajów (m.in. Australia, Nowa Zelandia, Fidżi, Samoa), wysp i terytoriów zależnych. W zadaniu „wymień państwo na O” Oceania absolutnie się nie liczy – to odpowiednik powiedzenia „Europa” zamiast „Niemcy” czy „Włochy”.
Druga grupa problematycznych nazw to różnego rodzaju regiony i republiki autonomiczne. Przykład: Osetia Południowa. W części źródeł pojawia się określenie „państwo”, ale jej status jest sporny międzynarodowo, a większość państw świata traktuje ją jako część Gruzji. W oficjalnych zestawieniach ONZ Osetia Południowa nie występuje jako osobne, uznane państwo.
Podobnie jest z innymi nazwami, które wpadają do głowy osobom szukającym czegoś na „O” na siłę: Orlean czy Oklahoma to odpowiednio miasto we Francji i stan w USA, a nie państwa. Brzmią poważnie, kojarzą się z mapą, ale w kategorii „państwa świata” odpadają.
Warto też pamiętać, że część zamieszania wynika z różnych wersji językowych. Gdy ktoś liczy kraje po angielsku, po polsku albo po innym języku, kolejność liter może się zmieniać (np. Austria/Österreich, Węgry/Hungary), ale w przypadku Omanu sytuacja jest stabilna – nazwa zaczyna się na O zarówno po polsku, jak i po angielsku.
Podsumowując: w zadaniach typu „podaj państwo na literę O” każda odpowiedź inna niż Oman będzie albo nazwą regionu, albo miasta, albo konstrukcją polityczną o niepełnym, nieuznanym statusie.
Prosty sposób, jak zapamiętać państwo na O
Jedno z najprostszych skojarzeń: „Oman – ostatnie na O”. Wystarczy powiązać literę z faktem, że to jedyne państwo na tę literę, więc automatycznie jest i pierwsze, i ostatnie. Taka „pusta szuflada” w alfabecie sama w sobie dobrze wpada w pamięć.
Można też użyć geograficznego obrazka: „Litera O jak okrąg, a Oman leży na krańcu Półwyspu Arabskiego wystającego w morze – jakby ktoś ten półwysep opasał okręgiem od strony wody”. Niby proste skojarzenie, ale wystarcza, żeby w stresie quizowym nie kombinować z Oceanią czy Osetią.
W praktyce nauki geografii świata Oman bywa traktowany po macoszemu, ale w momencie, gdy pojawia się pytanie o państwa na O, nagle staje się gwiazdą zestawienia. Raz solidnie poznany – z położeniem, klimatem i kilkoma nazwami miast – zostaje już w pamięci na długo.
