Jeśli odczuwasz ból kolana po wewnętrznej stronie, powinieneś potraktować to poważnie, nawet jeśli objawy pojawiają się tylko przy wysiłku. To miejsce jest newralgiczne, bo odpowiada za stabilizację całej nogi, a zaniedbanie problemu często kończy się przewlekłymi dolegliwościami i ograniczeniem aktywności. Warto wiedzieć, jakie struktury leżą po przyśrodkowej (wewnętrznej) stronie kolana i co najczęściej je uszkadza. Im szybciej uda się powiązać ból z konkretną przyczyną, tym łatwiej dobrać sensowne leczenie i uniknąć poważniejszych urazów. Poniżej omówione są najczęstsze przyczyny takiego bólu, charakterystyczne objawy oraz sytuacje, w których konieczna jest szybka konsultacja lekarska.
Co może boleć po wewnętrznej stronie kolana?
Wewnątrz kolana nie ma jednego „punktu bólu”. Po przyśrodkowej stronie zlokalizowane są m.in.: łąkotka przyśrodkowa, więzadło poboczne piszczelowe (MCL), przyczepy ścięgien mięśni, kaletki maziowe, a także część chrząstki stawowej i kości. Każda z tych struktur może dawać ból o nieco innym charakterze.
W praktyce ból wewnętrznej strony kolana najczęściej wynika z:
- urazów (skręcenia, nagłe skręty, uderzenia),
- przeciążeń (bieganie, praca stojąca, nagłe zwiększenie aktywności),
- zmian zwyrodnieniowych i zapalnych.
Istotne jest nie tylko samo miejsce bólu, ale też: kiedy się pojawia (w spoczynku, przy schodzeniu po schodach, przy bieganiu), czy występuje obrzęk, uczucie „przeskakiwania” lub niestabilności.
Uszkodzenie łąkotki przyśrodkowej
Łąkotka przyśrodkowa to jeden z najczęstszych winowajców bólu po wewnętrznej stronie kolana, szczególnie u osób aktywnych fizycznie. Do uszkodzenia często dochodzi przy nagłym skręcie kolana na obciążonej nodze (np. w piłce nożnej, narciarstwie, podczas szybkiej zmiany kierunku biegu).
Typowe objawy to:
- ból po wewnętrznej stronie kolana, nasilający się przy skręcaniu i przysiadach,
- wrażenie „zakleszczania” kolana w pewnym zakresie ruchu,
- czasem obrzęk pojawiający się kilka godzin po urazie,
- trudność w pełnym wyprostowaniu lub zgięciu.
Warto pamiętać, że nie każde uszkodzenie łąkotki wymaga operacji. Przy mniejszych pęknięciach w stabilnej części łąkotki często stosuje się leczenie zachowawcze: odpoczynek, fizjoterapię, ćwiczenia wzmacniające mięśnie uda. Zabieg artroskopii rozważa się głównie wtedy, gdy pojawia się mechaniczne „blokowanie” ruchu albo ból nie ustępuje mimo kilku tygodni dobrze prowadzonej rehabilitacji.
Skręcenie i przeciążenie więzadła pobocznego piszczelowego (MCL)
Więzadło poboczne piszczelowe biegnie po wewnętrznej stronie kolana i odpowiada za stabilizację przy ruchach na boki. Jego uszkodzenie najczęściej występuje przy nagłym „wygięciu” kolana do środka, np. przy kontakcie w sportach zespołowych lub źle postawionym kroku na nierównym podłożu.
Jak rozpoznać problem z MCL?
Przy skręceniu MCL ból jest bardzo wyraźny, punktowy po wewnętrznej stronie kolana, często pojawia się tkliwość przy dotyku i niewielki obrzęk. Noga potrafi być odczuwalnie „miękka” przy próbie odchylenia goleni na zewnątrz. W lżejszych przypadkach ból pojawia się głównie przy mocniejszym zgięciu lub prostowaniu, a w spoczynku jest znacznie łagodniejszy.
Uszkodzenia MCL dzieli się na stopnie (od naciągnięcia po całkowite przerwanie). Większość lżejszych urazów (I i II stopień) leczy się zachowawczo:
- czasowe ograniczenie obciążania,
- zimne okłady w pierwszych dniach,
- stabilizator kolana przy chodzeniu,
- stopniowo wdrażane ćwiczenia wzmacniające.
Całkowite przerwanie (III stopień) jest poważniejsze, często współistnieje z innymi uszkodzeniami (np. więzadła krzyżowego przedniego) i może wymagać bardziej zaawansowanego leczenia ortopedycznego.
Ostry, punktowy ból po wewnętrznej stronie kolana po urazie „na boku” i odczuwalna niestabilność przy chodzeniu to sygnały, że więzadło poboczne mogło zostać poważnie uszkodzone i nie warto zwlekać z wizytą u lekarza.
Zespół gęsiej stopki (pes anserinus) i stan zapalny ścięgien
Niższy, bardziej przyśrodkowy ból, zlokalizowany nieco poniżej szpary stawowej, często wiąże się z zespołem gęsiej stopki. To miejsce przyczepu trzech ścięgien mięśni uda na kości piszczelowej. Ulega przeciążeniu, szczególnie u biegaczy, osób z nadwagą oraz tych, którzy gwałtownie zwiększyli ilość marszów czy treningów.
Charakterystyczne objawy przeciążenia gęsiej stopki
Przy stanie zapalnym w obrębie gęsiej stopki ból często:
- jest odczuwany kilka centymetrów poniżej wewnętrznej szpary stawu,
- nasila się przy wchodzeniu po schodach i wstawaniu z krzesła,
- pojawia się przy dłuższym marszu lub biegu,
- może być tkliwość przy ucisku konkretnego miejsca.
W odróżnieniu od urazów łąkotki czy więzadła, problem ten rzadko wiąże się z nagłym, konkretnym wydarzeniem. Bardziej przypomina „zmęczenie” tkanek – przez tygodnie lub miesiące organizm wysyłał drobne sygnały, które zostały zignorowane.
Leczenie zwykle opiera się na zmniejszeniu obciążeń, korekcie błędów treningowych, rozluźnianiu przeciążonych mięśni i dobrze dobranych ćwiczeniach wzmacniających mięśnie pośladkowe i uda. Duże znaczenie ma też obuwie oraz sposób ustawienia stopy – nadmierna pronacja (zapadanie się stopy do środka) bardzo sprzyja przeciążeniom tego obszaru.
Zmiany zwyrodnieniowe i choroba przeciążeniowa stawu kolanowego
U osób po 40. roku życia częstą przyczyną bólu po wewnętrznej stronie jest choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego. W tej okolicy chrząstka stawowa bywa szczególnie obciążona, zwłaszcza przy nieprawidłowej osi kończyny (kolano „idące” do środka lub na zewnątrz) i nadwadze.
Jak odróżnić zwyrodnienie od ostrego urazu?
W zwyrodnieniu rzadko występuje konkretny moment urazu. Ból narasta powoli, miesiącami lub latami. Typowe objawy to:
- ból przy dłuższym staniu i chodzeniu,
- ból przy schodzeniu po schodach,
- uczucie „sztywności” po dłuższym siedzeniu,
- czasem odczuwalne „trzeszczenia” w kolanie przy ruchu.
Po krótkim rozruszaniu kolano bywa mniej bolesne, ale dłuższy wysiłek znów nasila dolegliwości. Często współistnieje niewielki, nawracający obrzęk.
W leczeniu unika się wyłącznie „oszczędzania” stawu. Kluczowe jest wzmacnianie mięśni, redukcja masy ciała (jeśli jest zbyt wysoka), modyfikacja aktywności na mniej obciążającą (np. rower, pływanie zamiast biegania po asfalcie). W niektórych przypadkach stosuje się zastrzyki dostawowe (np. kwas hialuronowy), a przy zaawansowanych zmianach rozważa się leczenie operacyjne, czasem endoprotezę.
Urazy sportowe i kombinacje uszkodzeń
W praktyce dolegliwości po wewnętrznej stronie kolana często wynikają nie z jednego, a z kilku jednoczesnych problemów. Typowy scenariusz sportowy: skręt kolana przy lądowaniu po wyskoku powoduje uszkodzenie łąkotki przyśrodkowej, więzadła pobocznego piszczelowego i więzadła krzyżowego przedniego.
Kiedy podejrzewać poważniejszy uraz?
Na bardziej złożone uszkodzenie wskazują objawy:
- nagły, silny ból i brak możliwości oparcia się na nodze,
- szybki, wyraźny obrzęk kolana w ciągu pierwszych godzin,
- uczucie „przeskoczenia” lub „strzału” w momencie urazu,
- niemożność pełnego wyprostu albo zgięcia,
- wrażenie „uciekającego” kolana przy próbie chodzenia.
W takich sytuacjach zdjęcie RTG służy głównie do wykluczenia złamania, a kluczowe dla oceny tkanek miękkich jest badanie rezonansu magnetycznego. Zwlekanie z diagnozą, licząc, że „samo przejdzie”, przy tego typu objawach rzadko przynosi cokolwiek poza utrwaleniem problemów.
Kiedy ból wewnętrznej strony kolana wymaga pilnej konsultacji?
Nie każdy ból po wewnętrznej stronie kolana oznacza katastrofę, ale są sytuacje, w których nie warto czekać na „lepsze jutro”.
Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają:
- nagły uraz z silnym bólem i niemożnością obciążenia nogi,
- szybko narastający obrzęk i wyraźne ocieplenie kolana,
- deformacja stawu lub wrażenie, że kolano jest „nie na swoim miejscu”,
- ból kolana połączony z gorączką, złym samopoczuciem ogólnym (podejrzenie stanu zapalnego lub infekcji stawu),
- utrzymujące się > 2–3 tygodnie dolegliwości, które nie reagują na odpoczynek i proste modyfikacje aktywności.
W innych przypadkach warto wykonać minimum diagnostyczne: dokładne badanie kliniczne u lekarza lub fizjoterapeuty, a w razie potrzeby badania obrazowe (USG, RTG, rezonans). Domowe „leczenie” wyłącznie maściami przeciwbólowymi bez poznania przyczyny zwykle tylko maskuje objawy.
Co można zrobić samodzielnie przy bólu po wewnętrznej stronie kolana?
Do czasu konsultacji specjalistycznej sensowne jest:
- czasowe ograniczenie obciążeń (szczególnie biegania, skoków, przysiadów z obciążeniem),
- zastosowanie zimnych okładów po wysiłku przez 10–15 minut,
- unikanie długiego stania i schodzenia po schodach, jeśli nasilają ból,
- delikatne ćwiczenia izometryczne mięśni uda (napinanie bez ruchu w stawie), jeśli nie zwiększają dolegliwości.
W przypadku przewlekłych przeciążeń bardzo często pomaga redukcja masy ciała, zmiana obuwia na lepiej stabilizujące stopę oraz modyfikacja treningu: mniej asfaltu, więcej miękkiego podłoża, więcej pracy nad siłą i stabilizacją bioder zamiast dokładania kolejnych kilometrów biegu.
Podsumowując: ból kolana po wewnętrznej stronie ma wiele potencjalnych przyczyn – od stosunkowo błahych przeciążeń aż po poważne, złożone urazy. Ignorowanie sygnałów i długotrwałe „zaciskanie zębów” podczas ruchu prawie zawsze kończy się pogłębieniem problemu. Znacznie rozsądniej jest w porę ustalić, skąd biorą się dolegliwości, wdrożyć celowane leczenie i wrócić do aktywności na sensownych, bezpiecznych zasadach.
